Zes denkhoeden

Met denkhoeden van Eduard de Bono ontstaan ideeën makkelijker

Eduard de Bono is één van de goeroe’s op het gebied van creativiteit, nieuwe ideeën ontwikkeling en denktechnieken.  Een van zijn meest bekende methodes is het werken met zogenaamde ‘denkhoeden’.  Met die zes denkhoeden wordt aangeduid dat er zes verschillende wijzen van denken zijn.  Niet zozeer  (juist niet!) om iemand te classificeren, maar om een groep mensen op een gezamenlijk spoor te zetten, gezamenlijk één richting uit te denken.  Het veroorzaakt daarmee een veel bredere gedachtestroom met meer mensen.

Denkhoed als denkrol

Een hoed zet je bewust op.  Met een hoed op ben je iemand (anders), een politieman zonder hoed is geen politieman.  Een hoed geeft aan wat er onder de hoed zit.  Een denkhoed zet je zeer bewust en weloverwogen op, het geeft aan dat iemand zeer bewust kiest om ze te denken, en niet zomaar reageert: je bent een denker!  De zes verschillende hoeden verschillen zoveel mogelijk, het zijn geacteerde rollen verwar ze niet met wat je je zelf bent of je eigen karakter.

Witte denkhoed

maagdelijk wit denken, in de vorm van feiten, cijfers en informatie

Objectief denken.  Zoals een computer feiten en cijfers ophoest.  Neutraal en objectief, geen interpretaties en meningen.  Kan alleen door zeer gerichte vragen te stellen.

Rode denkhoed

een ‘rood’ waas voor de ogen, in de vorm van emoties en gevoelsoordelen, alsmede vermoedens en ingevingen (intuïtie)

Als emoties en persoonlijke meningen geen plek krijgen dan zullen ze vanuit het verborgene de discussie blijven beïnvloeden.  Drie situaties waarbij emoties ons denken beïnvloeden:

  1. Achtergrondemoties: haat, liefde etc. kleurt onze waarnemingen
  2. Emotie opgeroepen door de eerste waarneming: bijv. je voelt je beledigd, beïnvloed alle volgende ervaringen.
  3. Emoties bepalen de keuzes die je maakt.

Normaal ondersteunen mensen in discussies hun gevoel/emoties met (onzinnige) argumenten.  Zij willen het rechtvaardigen en/of toelichten: bij het praten onder deze denkhoed mag dit niet.

Zwarte denkhoed

de ‘advocaat van de duivel’: negatieve beoordeling; waarom iets niet zal functioneren

Alles wat verkeerd, onjuist of gebrekkig is, het strookt niet met de praktijkervaring of algemeen aanvaarde kennis.  Beoordeling van risico’s en gevaren.  Het is een objectieve manier om negatieve elementen toe te voegen, of de vinger te leggen op fouten in de gedachtegang en de gevolgde denkmethode.  Het mag niet verworden tot een negatieve geaardheid, dan behoort het tot de rode hoed.

Hoe kunnen negatieve aspecten worden gepareerd?

  1. nota nemen van het negatieve aspect door te erkennen
  2. onderkennen gevolgd door het belichten van parallel gezichtspunt
  3. onderkennen gevolgd door manier hoe het gevaar het hoofd te bieden
  4. aantonen dat gevaar geen gevaar vormt (zwart denken over zwart denken)
  5. uiteen zetten van een alternatieve zienswijze

Gele denkhoed

zonneschijn, helderheid en optimisme: positieve beoordeling, constructieve bijdragen, opsporen van kansen (opportunisme)

Positief en constructief, opsporen van positieve aspecten (enerzijds het logisch en praktische tot anderzijds visioenen en hoopvolle verwachtingen).  Geel denken is ook een geesteshouding die met positieve hoop vooruitloopt op een situatie.

Deze denkhouding verkent en onderzoekt de dingen op hun waarde en voordelen, zoekt naar een logische ondersteuning: gefundeerd optimisme.  Geel denken is constructief en generatief: concrete suggesties en voorstellen, heeft betrekking op het uitvoeringsaspect (de bal aan het rollen brengen). Het glas is halfvol en niet halfleeg.  Verbanden met andere hoeden: euforisch: rode hoed en creëren van nieuwe ideeën: groene hoed.

Groene denkhoed

vruchtbaarheid: creativiteit, zaden die ontkiemen en tot wasdom komen, beweging, provocatie

Groene hoed impliceert creatief denken.  Bereidheid om op zoek te gaan naar alternatieven (verdergaand dan de meest voorde hand liggende alternatieven, niet tevreden zijn met de eerste goede aangedragen oplossing).  Groen denken streeft naar verandering.  Groen denken houdt geen beoordeling in maar juist een beweging, een denksprong waarmee je tot nieuwe ideeën komt.  Provocatie (d.m.v. de omkering, een willekeurig gekozen woord) wrikt ons gebruikelijke patroon van denken los.  Waarmee we andere wegen van denken kunnen volgen.  Je hebt geen meer of minder creatieve mensen.  Creatieve mensen besteden gewoonlijk meer tijd aan het pogen om creatief te zijn.  Het pauzeren om creatieve tijd in te lassen is essentieel. Iemand moet niet creatief zijn, kan het wel pogen.

Blauwe denkhoed

afstandelijkheid en controle: de dirigent van het denken, denken over denken

Blauwe denkers houden van structuur.  Zij geven vorm aan wat zonder hen een chaotisch verlopende discussie zou worden (samenvatten, trekken conclusies, agenda bepalen, stoppen van twistgesprekken etc.), zijn vaak voorzitter, maar hoeft niet zo samen te vallen.  Denkt over het denken. ‘Volgens mij hebben we nu gele hoed denken nodig, willen we verder komen…’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

dertien + drie =